gototopgototop
crete sitia top teft
sitia-guide text image top UK

Η περιοχή του Μακρύ Γιαλού αποτελείται από 8 δημοτικά διαμερίσματα και είναι η πιο νότια περιοχή του Δήμου Σητείας.

ΚΟΥΤΣΟΥΡΑΣ

Η πρωτεύουσα της περιοχής Μακρύ Γιαλού, ο Κουτσουράς, απέχει 35 χιλιόμετρα από τη Σητεία καθώς κινούμαστε προς Ιεράπετρα. Είναι ένας αρκετά αναπτυσσόμενος αλλά και γραφικός οικισμός στο νότιο άξονα. Τόσο ο Κουτσουράς όσο και ο Μακρύς Γιαλός και η Ανάληψη συγκροτούν μια ενιαία πολεοδομική ενότητα.

Τα τελευταία χρόνια εμφανίζει έντονη άνθηση στον αγροτικό τομέα (καλλιέργεια κηπευτικών) αλλά και στον τουριστικό τομέα (τουριστικές μονάδες - ενοικιαζόμενα διαμερίσματα).

Στα βόρεια του Κουτσουρά βρίσκεται ο παραδοσιακός οικισμός που ονομάζεται «Τσικαλαριά». Φημολογείται πως από κει περνάει το «μονοπάτι των πειρατών». Στα δυτικά του οικισμού συναντάμε το «Δασάκι του Κουτσουρά», που αποτελεί σημαντικό χώρο αναψυχής, ενώ στα νότια το μάτι χορταίνει πλαγιές σκεπασμένες με πευκοδάση.

Οικισμοί στο Δήμο Μακρύ Γιαλού

ΆΓΙΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ
Ο Άγιος Στέφανος (ή όπως ονομαζόταν παλαιότερα «Γρας») είναι ένα ορεινό χωριό στα βόρεια του Μακρύ Γιαλού με υπέροχη θέα στο Λιβυκό πέλαγος.
Από εκεί είχαν την καταγωγή τους σημαντικές προσωπικότητες της επαρχίας Σητείας, όπως ο Αναγνώστης Παπαδάκης ή Φουνταλίδης (αρχηγός της επανάστασης του 1866) αλλά και ο γιος του, Εμμανουήλ Φουνταλίδης.

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ
Στο λόφο πάνω από το χωριό συναντάμε ένα ερειπωμένο ενετικό φρούριο, το «Κάστελλο» ή αλλιώς «Φορτέτσα», που φαίνεται να είναι κτισμένο πάνω στα ερείπια ακροπόλεως των γεωμετρικών χρόνων.

ΚΑΨΑΣ
Η Μονή Καψά χτίστηκε προς τιμήν του Αγ. Ιωάννη του Προδρόμου πιθανότατα τον 16ο αιώνα. Ανήκει στη Μονή Τοπλού και εορτάζει στις 29 Αυγούστου οπότε και κατακλύζεται από πιστούς.

ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ
Τη συναντούμε στα νότια της Κρήτης, 32 χλμ. από τη Σητεία μεταξύ Μακρύ Γιαλού και Γούδουρα. Είναι χτισμένη στην έξοδο του φαραγγιού των Περβολακίων σε απόκρημνο βράχο.

ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΟΝΗΣ
Το 1865 έγινε η ανακαίνιση και η επέκτασή της από τον Ιωάννη Βιτσέντζο ή Γεωργουλάκη, (γνωστό ως Γεροντογιάννη) ο οποίος σύμφωνα με την παράδοση πραγματοποιούσε θαύματα και θεωρείτο άγιος. Τα οστά του βρίσκονται στο ναό της Μονής. Σημαντικό έργο στη Μονή συνέχισε και ο εγγονός του Ιωσήφ.
Το 1869 ο ξυλογλύπτης Χατζή Mηνάς από το Λασίθι, έφτιάξε το τέμπλο ενώ ένα χρόνο αργότερα ο Αντώνιος Αλεξανδρίδης ανέλαβε την εικονογράφησή της.
Δυστυχώς οι μεταγενέστερες προσθήκες και κατασκευές έχουν αλλοιώσει την παραδοσιακή εικόνα της Μονής.

ΛΑΠΙΘΟΣ
Τη συναντάμε σε υψόμετρο 340 μέτρων και λίγο νοτιότερα από τη Ρουκάκα. Το όνομα Λάπιθος θυμίζει τους Λαπίθες και την μάχη τους προς τους Κένταυρους...«ο Κένταυρος θολώθη, μες στους Λάπιθες όταν βρέθηκε, στο σπίτι του αντρειωμένου»... (Οδύσσεια, φ,295)

ΛΙΘΙΝΕΣ
Απέχει 25 χλμ. από τη Σητεία. Πιθανολογείται ότι ονοματίστηκε έτσι από το βυζαντινό ευγενή Λουκά Λίτινο. Πιο ονομαστή εκκλησία είναι η θαυματουργή Παναγία των Λιθινών, κτισμένη μέσα σε σπηλιά, πιθανότατα το 15ο αιώνα. Διαθέτει τοιχογραφίες και φορητές εικόνες εξαιρετικής τέχνης. Γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου οπότε και κατακλύζεται από κόσμο.
Στο χωριό μπορούμε να συναντήσουμε ακόμη πολλές παλιές τοιχογραφημένες εκκλησίες, όπως των Ταξιαρχών, του Αγ. Γεωργίου, του Αγ. Ιωάννου και των Αγ. Αποστόλων.

ΜΑΚΡΥΣ ΓΙΑΛΟΣ
Ο Μακρύς Γιαλός απέχει 35 χλμ. από τη Σητεία κι αποτελεί το μεγαλύτερο τουριστικό οικισμό της επαρχίας. Τις τελευταίες δεκαετίες έχει έντονη ανάπτυξη γεωργικά και τουριστικά εξαιτίας των γραφικών και αμμουδερών παραλιών, των γόνιμων εδαφών και του ήπιου κλίματος. Διαθέτει από μονάδες εναλλακτικού τουρισμού μέχρι μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες κι ενοικιαζόμενα δωμάτια.

ΟΡΕΙΝΟ
Πολύ γραφικό χωριό περικυκλωμένο από πευκοδάσος και έχει θαυμάσια θέα. Απέχει 11 χλμ. από το Νότιο άξονα και το συναντάμε στους πρόποδες του βουνού Αφέντης (1475 μ.). Στα νότια του χωριού υπάρχει μεγάλο φαράγγι.

ΠΕΡΒΟΛΑΚΙΑ
Γραφικό χωριουδάκι στα νότια των Λιθινών. Διαθέτει ένα θαυμάσιο φαράγγι το οποίο καταλήγει στη Μονή Καψά. Στην περιοχή τους ανήκει ο μικρός οικισμός «Πέζουλας» αλλά και η Μονή.

ΠΕΥΚΟΙ
Οι Πεύκοι βρίσκονται σε απόσταση 6 χμ. από τη Σητεία και είναι ένα μικρό χωριό βόρεια του Μακρύ Γιαλού. Μαζί με το Διασκάρι, τη Λαγκάδα, τα Πιλαλήματα και την Ανάληψη αποτελούν ένα κοινοτικό διαμέρισμα. Στη περιοχή υπάρχουν τα εξαιρετικής ομορφιάς σπήλαια «Απολούστρες» και «Λατσίδα Βρεϊκου». Από τους Πεύκους ξεκινά ένα πολύ όμορφο και βατό φαράγγι με σήμανση, όπου κατά την έξοδο του κοντά στην Ανάληψη, ο επισκέπτης συναντά μικρούς τουριστικούς οικισμούς. Στο χωριό υπάρχει επίσης και λαογραφικό μουσείο.

ΣΚΙΝΟΚΑΨΑΛΑ
Στα 7 χλμ. από το νότιο άξονα, στην πλαγιά του βουνού Αφέντης, συναντάμε το τελευταίο χωριό της Επαρχίας Σητείας προς Ιεράπετρα, τα Σκινοκάψαλα. Χωριό μικρό, με πεύκα, πηγαία νερά και φυσικά με ωραία θέα. Ο παραλιακός τουριστικός οικισμός «Μαύρος Κόλυμπος» υπάγεται στο χωριό αυτό.

ΣΤΑΥΡΟΧΩΡΙ
Σήμερα ο πληθυσμός του έχει εγκατασταθεί στον παραθαλάσσιο οικισμό του Κουτσουρά και ασχολείται με τον τουρισμό και την αγροτική ζωή. Το χωριό αυτό φημίζεται για τις πηγές του (τοποθεσία «Αρχές») και τους πολλούς νερόμυλους. Στην περιοχή του Σταυροχωρίου ανήκουν τα σπήλαια Άγιοι Απόστολοι και Ζωοδόχος Πηγή. Ο μικρός οικισμός Λάπιθος με την ωραία Κρήνη του 1779, βρίσκεται πολύ κοντά του.

ΧΡΥΣΟΠΗΓΗ
30 χλμ. από τη Σητεία, προχωρώντας προς το Σταυροχώρι βρίσκεται το χωριό Χρυσοπηγή ή Ρουκάκα (λέξη πιθανότατα αραβικής προέλευσης). Στην περιοχή υπάρχει το σπήλαιο Θεριότρυπα. Στην περιοχή της ο επισκέπτης συναντά το γραφικό μετόχι «Μπέμπονα» και την παλιά εκκλησία της Παναγίας στα Διχαλά. Προς τα τέλη της τουρκοκρατίας ήταν έδρα Δήμου με 9 χωριά. Το 1866 ήταν έδρα της επαναστατικής επιτροπής της επαρχίας. Κατοικούνταν από πολλούς Τούρκους και είχε μεγάλο τζαμί.